Poprzez Mostek Miast Partnerskich i Wenecję Karkonoszy do Kowarskiego Ratusza

Poprzez Mostek Miast Partnerskich i Wenecję Karkonoszy do Kowarskiego Ratusza

Nr projektu: CZ.11.4.120/0.0/0.0/16_012/0002786

Projekt będzie realizowany w ramach Programu Interreg V-A Republika Czeska – Polska 2014-2020 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu Nysa.

Idea projektu:

Projekt jest owocem wieloletniej współpracy pomiędzy Gminą Miejską Kowary a Miastem Vrchlaí. Jest to kontynuacja działań zmierzających do promocji oraz wykorzystania wciąż niedocenianych i mało znanych walorów przyrodniczych, dziedzictwa historyczno – kulturowego a także turystyczno-rekreacyjnych pogranicza czesko-polskiego.
Projekt jest II etapem rozbudowy ścieżki spacerowo-turystycznej poprzez„ Wenecję Karkonoszy”– mostki tematyczne – kładki nad Jedlicą w Kowarach, poświęcone rzemiosłu dawnemu miasta.

Zakres rzeczowy projektu, cele projektu:

W ramach projektu planujemy realizację zadań mających na celu przybliżenie uczestnikom ruchu turystycznego walorów przyrodniczych i historyczno-kulturowych na pograniczu polsko- czeskim. Głównym celem projektu jest zwiększenie liczby turystów odwiedzających pogranicze polsko-czeskie poprzez wykorzystanie tych walorów.
Najważniejszym elementem projektu jest remont 4 kładek, który ma na celu udostępnienie bezpiecznego przemieszczania się turystów i mieszkańców między ul. Stanisława Staszica, ul. Ogrodową i ul. Ludwika Waryńskiego a Kowarską Starówką. W ramach projektu planowany jest remont kolejnych 4 kładek: „Mostek Miast Partnerskich” przy ul.Ogrodowej40, „Mostek Złotnika” przy ul.Staszica10, „Mostek Piwowara” przy ul.Waryńskiego5 i „Mostek Kowala” przy ul.Waryńskiego16 powszechnie używane przez mieszkańców Kowar. Przy każdym mostku zostaną ustawione tabliczki informacyjno – promocyjne z opisem historii dawnych zawodów i rzemiosła kowarskiego. Przewiduje się również wykonanie oraz zamontowanie tabliczek informacyjno – promocyjnych, tj. przy każdym z 4 mostków na Jedlicy po 1 szt. – tabliczki stojące z opisem kowarskiej historii poszczególnych zawodów.

Dodatkowo zamontowane zostaną tablice informacyjno – promocyjne, tj. po 1 tablicy przy każdej z 4 kładek – będą to tablice stojące z opisem kowarskiej historii poszczególnych zawodów.
Na zakończenie projektu nastąpi uroczyste otwarcie „mostków” połączone ze spacerem przez odnowione kładki aż do budynku Kowarskiego Ratusza połączone z opowieściami o każdym z zawodów i o historii Kowarskiego Ratusza. Trasa będzie wiodła wzdłuż rzeki Jedlicy od ul. Ogrodowej poprzez ul. Stanisława Staszica i Ludwika Waryńskiego. Ścieżka będzie rozpoczynać się od Mostka Miast Partnerskich poprzez Mostek Złotnika, Mostek Piwowara i Mostek Kowala kończąc przy moście na parkingu przy Kowarskim Ratuszu. W spacerze będą uczestniczyli m. in. partnerzy z Polski i Czech, przedstawiciele okolicznych informacji turystycznych.

Dofinansowanie:
Szacowana łączna wartość projektu: 35 972,83 euro
Wydatki niekwalifikowalne: 681,32 euro
Całkowite wydatki kwalifikowalne projektu: 35 291,51 euro
Dofinansowanie EFRR 85% – 29 997,78 euro
Dofinansowanie BP 5% – 1 764,57 euro
Wkład Gminy Miejskiej Kowary 10% – 3 529,15 euro
Termin realizacji projektu: 09.2021 – 08.2022

Mostek Kowala

Kowal to rzemieślnik zajmujący się wyrobem przedmiotów użytkowych z metalu, głównie z żelaza. Z racji powszechnego wykorzystywania w przeszłości koni do transportu i jazdy wierzchem podstawowym ich zajęciem było wykuwanie podków i gwoździ do ich przybijania. Zajmowali się również podkuwaniem koni oraz pielęgnacją końskich kopyt. Zawód był bardzo rozpowszechniony w przeszłości. Do lat międzywojennych w większości krajów Europy prawie w każdej wsi znajdowała się kuźnia i pracował kowal. Poza tym kowale wykonywali wiele innych przedmiotów życia codziennego, często bardzo ozdobnych, jak kraty do okien, okucia drzwiowe, zawiasy, okucia skrzyń, okucia do wozów i wiele innych.

Dzisiejsi kowale zajmują się tzw. metaloplastyką. Wykuwają bramy, balustrady, wykończenia kominków, tworzą też ozdoby w miejskiej przestrzeni.

Kowalstwo w Kowarach

Powstanie i rozwój Kowar wiążą się przede wszystkim z górnictwem rud żelaza i kowalstwem. Po odkryciu złóż tego niezwykle ważnego w średniowieczu metalu w dolinie rzeki Jedlicy zaroiło się od dymarek i kuźni. Zarówno herb miasta, jak i jego nazwa ściśle związana jest z kowalstwem. W herbie miasta już od wieku XV znajduje się biały koń na zielonym polu z czarnym kowalskim młotem.

Do końca drugiej wojny światowej Kowary nosiły niemiecką nazwę Schmiedeberg, co najłatwiej przetłumaczyć jako Kowalska Góra. Źródeł słowa Kowary można tymczasem szukać w języku czeskim, gdzie kowal to kovář, a kuźnia to kovárna.

Z zawodem kowala związane są dwie legendy o herbie Kowar.

Mostek Miast Partnerskich

Gminy Miejskiej Kowary

Miasta partnerskie:

Schönau-Berzdorf a.d. Eigen to niewielka miejscowość i gmina w Niemczech, w Saksonii, w powiecie Görlitz, tuż przy granicy z Polską, na Łużycach Górnych. Położona jest nad zalewem Berzdorfer See. Umowa partnerska podpisana 27 czerwca 1998 roku.

Kamień Pomorski to miasto w północnej części województwa zachodniopomorskiego, nad Zalewem Kamieńskim, na Równinie Gryfickiej. Obecnie uzdrowisko leczące choroby narząd ruchu, układu krążenia oraz reumatyczne (solanki, eksploatowane od 2. połowy XIX w.), sanatoria, przemysł wydobywczy ropy naftowej, spożywczy.

Zabytki: gotycka katedra NMP i św. Jana Chrzciciela (XII-XIII w.) – najcenniejszy zabytek Pomorza Zachodniego, późnogotycki pałac biskupi (XIV-XVI w.), fragmenty murów miejskich (XIII-XIV w.) z Bramą Wolińską, ratusz późnogotycki (XV w.), kościół Wniebowzięcia NMP – barokowy z XVIII wieku, pierwotnie gotycki, wielokrotnie przebudowywany, stanowisko archeologiczne: cmentarzysko z X-XII w. z pogańskimi grobami ciałopalnymi i chrześcijańskimi szkieletowymi w okolicy kościoła św. Mikołaja, zabytkowe kamienice przy rynku i ul. Kościuszki, zabytkowy układ urbanistyczny. Umowa partnerska podpisana 28 lipca 1999 roku.

Černý Důl to miejscowość położona w czeskich Karkonoszach u podnóża wznoszącej się na wysokość 1299 m n. p. m. Czarnej Góry (Černa hora). Początki osadnictwa w tej miejscowości sięgają późnego średniowiecza i łączą się ściśle z górnictwem. Pamiątką z tego okresu jest m. in. renesansowy kościół pod wezwaniem św. Michała pochodzący z XVI wieku. Dziś rozwój gminy oparty jest na turystyce zarówno letniej jak i zimowe. Umowa partnerska podpisana 19 września 2005 roku.

Malá Úpa to miejscowość górska w Czechach z typowymi, często oryginalnymi chałupami karkonoskimi, rozrzuconymi po zboczach. Na uwagę zasługuje przede wszystkim kościół Św. Piotra i Pawła z 1791 r, który jest najwyżej położonym kościołem w Czechach. Na terenie gminy znajdują się wyjątkowe warunki do uprawiania narciarstwa biegowego i zjazdowego oraz cyklistyki górskiej. Wytyczone trasy spacerowe pozwalają nacieszyć oko przepięknymi widokami a wyprawa na najwyższy szczyt Karkonoszy – Śnieżkę dostarczy wielu wrażeń. Największą zaletą gminy jest jednak spokój i czystość środowiska, które doceni każdy gość. Umowa partnerska podpisana 29 września 2005 roku.

Vrchlabi to czeskie miasto położone w Powiecie Trutnov, w dolinie rzeki Łaby. Miejscowość ta stanowi kulturalne centrum całego regionu. Liczy prawie 13 i pół tysiąca mieszkańców. Jest to doskonały punkt wyjściowy wycieczek w Karkonosze. Znaleźć tu można liczne zabytki architektury, wśród których należy wymienić min.: Zamek Vrchlabí, Katedra dziekańska Św. Wawrzyńca i Klasztor Augustiański. Znajduje się w tym mieście również Muzeum Karkonoszy z ekspozycją poświęconymi przyrodzie naszych gór. Umowa partnerska podpisana 9 sierpnia 2007 roku.
Zacléř to czeskie miasto położone na wysokości 604 m n. p. m u podnóża Wzgórza Zaclerzskiego. Liczy ponad 3 i pół tysiąca mieszkańców. Znaleźć tu można liczne zabytki architektury, wśród których należy wymienić min.: Zamek, klasycystyczny Ratusz, Kościół Trójcy Przenajświętszej i Słup Mariacki. W budynku byłego sądu stworzono Muzeum Miejskie zawierające ekspozycje dotyczące historii regionu oraz wydobywania w nim węgla kamiennego. Umowa partnerska podpisana 7 marca 2008 roku.

Trembowla (ukr. Теребовля) – miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Gniezna, dopływem rzeki Seret. Miasto królewskie położone było w XVI wieku w województwie ruskim. Do 17 września 1939 miasto powiatowe w województwie tarnopolskim w Polsce. Trembowla to jedna z najstarszych osad ziemi halickiej. W 1097 miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana w kronikach. W XI wieku była siedzibą księstwa Rościsławowiców. W 1340 (według Mychajła Hruszewskiego w 1349) przeszła w posiadanie króla Kazimierza Wielkiego, który zbudował tu zamek, o czym wspominają kroniki Janka z Czarnkowa i Jana Długosza. Trembowla pełniła również rolę siedziby dla miejscowego królewskiego urzędnika – Starosty. Od sierpnia 1991 Trembowla znajduje się na Ukrainie. W 2013 liczyło 13 783 mieszkańców. Umowa partnerska podpisana 4 grudnia 2019 roku.

Wiśniowiec (ukr. Вишнівець) – osiedle typu miejskiego leżące w obwodzie tarnopolskim Ukrainy, w rejonie zbaraskim, dawna siedziba magnaterii polskiej. Wiśniowiec do 1939 r. był miastem powiatu zbarażskiego w obwodzie tarnopolskim. Ośrodek sołectwa, któremu również podlega wieś Zagoroddya. Od września 2015 r. – centrum społeczności terytorialnej osady Wiśniowieckiej, w skład której wchodziło 11 osad, 1 osada i 3 sołectwa. Znajduje się na lewym brzegu Gorin (prawy dopływ Prypeci). Populacja w 2003 roku wynosiła 3940 osób. Wiśniowiec to jedna ze starożytnych osad południowego Wołynia. Do 1939 r. Posiadał status miasta, a wraz z nadejściem władzy radzieckiej został zaliczony do osady miejskiej. Kiedyś nazywano go Wiśniewiec. Od nazwy miasta wywodzi się rodowe nazwisko słynnej rosyjsko-polskiej rodziny Wiśniowieckich. Umowa partnerska podpisana 4 grudnia 2019 roku.

Mostek Piwowara

Piwowar (daw. Kober) to rzemieślnik zajmujący się warzeniem piwa. Piwo zaś to szlachetny napój chmielowy wyrabiany z wykorzystaniem słodu i chmielu. Rzemiosło to sięga w Europie czasów średniowiecza. Powstały wówczas pierwsze browary przyklasztorne. Z biegiem czasu rozpoczęła się prawna regulacja produkcji i sprzedaży piwa. Wraz z rozwojem miast następował rozwój rzemiosła piwnego i ustawodawstwa regulującego prawa i obowiązki piwowara. Stworzono cechy piwowarów ograniczające dostęp do fachu, regulujące praktyki czeladnicze oraz ustalające zasady otrzymania tytułu mistrza czeladniczego.

Piwowarstwo w Polsce

Piwo na ziemiach polskich warzono od zawsze. O polskim piwie i piwie w Polsce mówiono nawet zanim na karty historii oficjalnie wkroczyła słowiańska państwowość pod rządami Piastów. O niezwykłej popularności piwa w Polsce wspominali już w zamierzchłych czasach kronikarze zarówno polscy jak i obcy. Bardzo ograniczona wówczas liczba osób umiejących pisać powodowała, że zapisywano tylko najważniejsze, kluczowe informacje, a jednak piwo i produkujące je browary znalazły się na kartach historii.

Słowianie z terenów obecnie należących do Polski warzyli piwo od zarania – wzmianki o niegdysiejszym piwowarstwie znajdziemy we wczesnośredniowiecznych przekazach, m. in. u Kadłubka, Długosza, Dantyszka, Reja czy Kochanowskiego. Gall Anonim pisze o tym, że piwem raczył swoich gości już Piast Kołodziej na postrzyżynach swojego syna Siemowita. Król Bolesław Chrobry, który słynął z miłości do piwa, zyskał przydomek „Tragbier”, czyli piwosz – określenia tego użył kronikarz Thetmar z Merseburga opisując kontakty króla z Niemcami. Powstały nawet legendy, że przyjmował on cesarza Ottona III podczas Zjazdu Gnieźnieńskiego częstując go wyśmienitym, polskim piwem. W późniejszym czasie na kartach naszej historii piwo jest już obecne regularnie. Piwowarstwo stanowiło wówczas jedną z podstawowych gałęzi przemysłu i przynosiło ogromne dochody – w dokumentach pojawiają się informacje o funkcjonujących karczmach, o nadawaniu prawa warzenia piwa miastom i klasztorom, a także o powstających i rozwijających się cechach piwowarów. Tak duża popularność zaowocowała również powstaniem organizacji zrzeszających piwowarów i słodowników.

Czechy oraz Polska od dawien dawna słyną z chmielu. Henryk III Wrocławski w dokumencie z 1255 roku wspomina o uprawie i suszeniu chmielu właśnie w naszym regionie. Wrocław i pobliska Świdnica były zawsze ważnymi punktami na piwnej mapie. Świdnica może się pochwalić najstarszym pubem w Polsce i jednym z najstarszych w Europie – Piwnica Świdnicka, której historia sięga XIV wieku. Z powodu świdnickiego piwa wybuchały nawet wojny! Na przełomie 1380 i 1381 roku zarekwirowano transport słynnego świdnickiego trunku, co spowodowało obłożenie całego miasta klątwą. W sprawę zamieszany był król czeski Wacław, a cały konflikt zakończyła dopiero interwencja papieska prawie 2 lata później.

Niedawno siedemnaste urodziny świętował też jedyny typowo polski styl piwny – piwo grodziskie o niezwykłej historii i równie niezwykłym smaku. Informacja o najstarszej recepturze piwnej pochodzi z miejskich statutów Lwówka Śląskiego z 1609 roku.

Wojna Piwna

W średniowieczu prawa do produkcji towarów uzyskiwano poprzez przywileje. Dotyczyło to również piwa. Pomiędzy Kowarami a z Jelenią Górą toczyła się Wojna Piwna. Kowarzanom zarzucone zostało naruszenie przywilejów związanych z prawem weichbildu Jeleniej Góry. Spór dot. łamania przez mieszkańców Kowar, najpierw zakazu sprzedaży piwa w Kowarach, a następnie łamania ograniczeń co do ilości produkowanego piwa i wielkości jego sprzedaży. 15 czerwca 1583 r. w celu załagodzenia sporu dotyczącego praw do warzenia i sprzedaży piwa został zabroniony obwoźny handel piwem w Kowarach: „Kto nabywa tutaj piwo w celu odsprzedaży, może to uczynić jedynie w browarze należącym do dziedzica, a więc nie wolno mu kupować od innego mieszkańca. Poza tym prawo browarnicze pozostaje takie, jakim było od najdawniejszych czasów.” („Historia Miasta Kowary w Karkonoszach” Theodor Eisenmänger).

Piwowarstwo w Kowarach

Pierwszy raz o Kowarach wspomniano w dokumencie z 1355 roku dotyczącym sprawy zależności osady od Jeleniej Góry. Chodziło o to, aby mieszkańcy nie sprzedawali rudy i wyrobów kowalskich, nie handlowali słodem oraz nie sprzedawali piwa bez zgody jeleniogórzan. Dokument ten po raz pierwszy w naszej najbliższej okolicy dotyczył piwa.

Na początku XX wieku w Kowarach działały dwa browary. Pierwszy znajdował się nieopodal Ratusza. Browar Engelhardta nazywany także Browarem Miejskim zaopatrywał większość hoteli, restauracji, zajazdów i gospód w Kowarach i okolicy w złocisty napój. Browar był otwarty do lat 60. Został zburzony w latach siedemdziesiątych ze względu na zły stan techniczny budynku. Podczas wyburzania natrafiono na monety złote i srebrne zamurowane w filarze. Pod koniec lat siedemdziesiątych w miejscu dawnego browaru postawiono pawilon pijalnię, którą nazwano „Cyrulikiem”. Sprzedawano tam butelkowe piwo lwóweckie. Obecnie pawilon już ni istnieje,a jedynym śladem po Browarze Miejskim jest dawny budynek mieszkalno – biurowy Browaru. Drugi zaś znajdował się w Krzaczynie (dzielnicy Kowar). W budynku mieściła się restauracja z własnym browarem. Po II wojnie światowej budynek zamieniono na świetlicę, a następnie na budynek mieszkalny.

Piwowar obecnie

Tak jak dawniej, także dziś piwowar odpowiada za całość procesu produkcji – od opracowywania receptur i nadzoru nad urządzeniami do warzenia, fermentacji i filtracji, aż do procesów związanych z właściwym smakiem i odpowiednią jakością piwa. Obecnie terminem piwowara określa się także osoby zajmujące się warzeniem piwa domowego na własne potrzeby.

Mostek Złotnika

Złotnik to rzemieślnik wyrabiający przedmioty ze złota i innych metali (np. srebra, platyny, stopów metali). Dawniej zawód złotnika stanowił prawdziwy powód do dumy z uwagi na fakt, że obcował on z tak drogocennym kruszcem, a spod jego rąk wychodziły prawdziwe dzieła sztuki. Złotnicy oprawiali kamienie szlachetne, inkrustowali zbroje, wytwarzali kielichy i monstrancje, łyżki, koperty do zegarków. Zadaniem złotnika było wytwarzanie biżuterii z materiałów szlachetnych oraz innych przedmiotów przeznaczonych do użytku indywidualnego. Do produkcji biżuterii używano diamentów, szmaragdów, rubinów, szafirów – to tylko niektóre z kamieni, które od wieków oprawiano w złotych przedmiotach, co nie tylko znacznie zwiększało ich wartość, ale także sprawiało, że stawały się jeszcze bardziej wyjątkowe. W XIV w. powoli zaczęto odkrywać potencjał drzemiący w procesie szlifowania diamentów i innych kamieni, co pozwalało na wydobycie z nich niesamowitego blasku. Kamienie szlachetne stały się bardziej popularne od samej stali szlachetnej. Wówczas pojawił się nowy zawód – jubiler.

Obecnie złotnicy zajmują się również projektowaniem, naprawą i konserwacją wyżej wymienionych wyrobów złotniczych, jak również ich ewentualną przeróbką (przetapianiem, ozdabianiem, skracaniem, zmniejszaniem) na zlecenie klienta. Złotnik może również zajmować się skupem metali szlachetnych i ich wyceną.

Złoto a historia regionu

Pisząc o złotnikach nie można nie wspomnieć o Walonach. Kim właściwie byli Walonowie i co ich łączy ze złotnictwem? Otóż Walonowie to brać górnicza z dzisiejszych terenów południowej Belgii i północnej Francji. Mówiono o nich, że posiedli tajemną wiedzę i używają magii żeby „wyrwać” ukryte skarby, takie jak kamienie szlachetne, złoto czy srebro Matce Ziemi. W połowie XII wieku przybyli na zaproszenie króla Gejzy II do Siedmiogrodu aby poszukiwać i wydobywać tam złoto. Jednak część z nich po drodze osiedliła się w Górach Harzu i Górach Kruszcowych w Saksonii. To właśnie z tych terenów mieli trafić już w nieodległe Sudety. W tamtych czasach góry kompletnie jeszcze dzikie i nieznane. Poszukiwania kruszców nie było łatwym zadaniem. Mówi się, że strzegł ich Liczyrzepa, zwany również Karkonoszem czy Rzepiórem. Jeżeli wierzyć legendom, to właśnie Jemu przed każdą wyprawą w poszukiwaniu kruszców, Walonowie składali ofiary. Miały one przebłagać Liczyrzepę i zdobyć Jego przychylność w dzieleniu się minerałami sudeckimi.

Jak głoszą legendy, to mistrz Waloński Laurentius Angelus miał być odkrywcą rudy żelaza w Kowarach. Złoże miało zostać odkryte przez Walonów w 1148 roku na zboczach góry Rudnik. Również jemu przypisuje się odkrycie w roku 1156 r. złoża ołowiu i miedzi w Miedziance w Rudawach Janowickich. W dorzeczu dwóch rzek Kamiennej i Szklarki oraz na Wysokim Grzbiecie Izerskim Walonowie odkryli zaś nie tylko złoża złota i kamienie szlachetne, ale również złoża pirytu Siarczek żelaza) – minerałów niezbędnych do wytopu żelaza i produkcji kwasu siarkowego.

Książę Bolesław Kędzierzawy wysłał w 1158 roku grupę swoich dwunastu poddanych w celu eksploatacji odkrytych złóż. Założyli oni w Dolinie Jedlicy, poniżej Przełęczy Okraj, osadę Żelazna Góra. To właśnie w niej rozpoczęli wydobycie i wytop rudy. W 1225 r. powstała tam pierwsza w Sudetach drewniana kaplica pod wezwaniem św. Wawrzyńca – wybudowana przez kowarskich górników i hutników.

Zachęcony naturalnym bogactwem Sudetów król czeski Karol IV, nakazała swoim poddanym eksploatację Sudetów w poszukiwaniu złota i kamieni szlachetnych. Nieposłusznym miała nawet grozić kara wypalenia oczu. Groźby te przyniosły zamierzony skutek. To właśnie kamienie z Sudetów zdobią ściany w kaplicy św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze, czy też ściany w kaplicy św. Krzyża na zamku Karlsztejn.

Efekty wydobycia kamieni szlachetnych

Jeden z wenecjan – Jeremias Vincentius na froncie swego domu umieścił napis: Montes Korkonosch fecerunt nos dominos (Góry Karkonosze uczyniły nas panami) – ten dom miał widzieć na pocz. XVII w. sługa księcia Waldsteina (Wallensteina).

Do najcenniejszych zabytków kowarskich złotników należy gotycki kielich pochodzący z ok. 1500 roku. Niestety nie jest znany jego twórca. Na szczególną uwagę zasługuje jego misternie zdobiona sześciolistna stopa. Możemy zobaczyć na niej wyryte postacie św. Barbary – patronki górników, Maryi z Dzieciątkiem oraz płaskorzeźbiony krucyfiks.
W roku 1669 mistrz złotniczy Krzysztof Knapp wykonał na zamówienie Hermana Jakuba hrabiego Czernina oraz jego małżonki Józefiny monstrancję tarczową z promienistą glorią. Całość monstrancji jest bogato zdobiona ornamentem z liści i owoców granatu. U góry, na tarczy widzimy przedstawienie Trójcy Świętej a pod nią Święta Rodzina adorowana przez postacie donatorów. Monstrancję wieńczy korona a u dołu tarczy siedzą dwie postacie, świętego Piotra i Pawła.

Z końca XIX wieku pochodzą dwa kielichy. Czary obu zdobi ażurowy ornament z elementami maureski ( dwuwymiarowego ornamentu, który składa się z przeplatającej się bardzo wystylizowanej wici roślinnej, która wypełnia całą płaszczyznę), oraz motywów wstęgi i kampanul (motywów dekoracyjny złożonych z kwiatów w kształcie dzwonków, zwróconych w dół)

Ulotka pn. “Przez Wenecję Karkonoszy”

Ulotka w wersji językowej polskiej i angielskiej.

Ulotka w wersji językowej czeskiej i niemieckiej.