24 kwietnia 2020

Galeria na powietrzu o historii ewangelickiego kompleksu w Kowarach

 

Informujemy o rozpoczęciu realizacji projektu przez Stowarzyszenie „EUROJEDYNKA”
pn. „Galeria na powietrzu o historii ewangelickiego kompleksu w Kowarach”.

Zadanie realizowane jest ze środków przyznanych przez LGD Partnerstwo Ducha Gór w ramach projektu grantowego „Inicjatywy na rzecz tożsamości i zachowania dziedzictwa kulturowego” dla operacji realizowanej pod nazwą: „Galeria na powietrzu o historii ewangelickiego kompleksu
w Kowarach”, który otrzymał grant na utrzymanie dziedzictwa kompleksu ewangelickiego
w Kowarach w ramach wsparcia przyznawanego na operacje w ramach poddziałania 19.2 „Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 realizowanych w ramach projektu grantowego.”

Idea projektu:

Projekt ma na celu powstanie miejsca pamięci i tożsamości, a zarazem pokazanie dawnej i zapomnianej historii kowarskiego kompleksu ewangelickiego oraz wydanie widokówek z reprodukcjami obiektów dawnego kompleksu ewangelickiego (szkoła, dom pastora, cmentarz, dzwonnica, kościół). W ramach projektu ustawione zostaną trzy tablice informacyjne o historii kompleksu ewangelickiego i walorach przyrodniczych tego terenu. Dokonane zostaną także nasadzenia zieleni, tworzące zakątek pamięci oraz zakupione zostaną karmniki i budki lęgowe dla ptaków oraz hotel dla owadów.

Zakres rzeczowy projektu, cele projektu:

Celem przedsięwzięcia jest ocalenie tego miejsca od zapomnienia. Ustawienie tablic informacyjnych o historii kowarskiego kompleksu ewangelickiego i o przybyciu tyrolskich ewangelików do Kowar. Mieszkańcy Kowar i turyści odwiedzający miasto będą mieli możliwość, poznania historii nie istniejących już obiektów, jak, np.: kościół ewangelicki, cmentarz, dom pastora, kostnica, dzwonnica.

W ramach projektu wydana zostanie broszura oraz pocztówki przedstawiające historię kompleksu ewangelickiego na starej widokówce.

Krótka historia:

Kościół ewangelicki w Kowarach

Parafia ewangelicka w Kowarach wraz z budynkiem plebani i szkoły przez ponad 200 lat tworzyła zespół o dużych wartościach architektonicznych i artystycznych. W 1972 roku kościół spłonął doszczętnie.

Przed frontem kościoła posadzono dwa szpalery drzew liściastych, które tworzyły naturalną aleję. Świątynia budowana była przez dwa lata. Projekt kościoła przypisywany jest krzeszowskiemu autorowi Józefowi Antoniemu Jentsch. Kowarska świątynia założona została na rzucie wydłużonego prostokąta z wpisanym weń niewymiarowym ośmiobokiem. Wnętrze świątyni reprezentowało najwyższą klasę artystyczną. Drewniane empory wsparte były na kolumnach, posiadały one dwie kondygnacje. Środkową przestrzeń zakrywała płaska drewniana kopuła. Pozostała część nawy przykryta była sklepieniem kolebkowym. Kościół oświetlany był poprzez okna z bocznych ścian. Dekoracje malarskie były utrzymane w kolorze białym, profile gzymsów organowych i listwy płycin były w kolorze złotym. Ołtarz główny był dziełem snycerza i rzeźbiarza Antoniego Dorasila oraz stolarza Hanke z Krzeszowa. Ambonę przypisywana była Józefowi Lachelowi.

Organy

Najcenniejszym wyposażeniem kościoła były organy umieszczone ponad ołtarzem (wzorowane na kościele w Cieplicach). Instrument był dziełem mistrza Michaela Englera (1688-1760) i jego syna Gottlieba Benjamina Englera (1734-1793). Byli oni budowniczymi wspaniałych instrumentów w kościele p.w. św. Elżbiety we Wrocławiu (spłonęły w 1976 roku) oraz w kościele pocysterskim w Krzeszowie. W 1754 roku podpisano kontrakt z mistrzem z Wrocławia, Michaelem Engelem na budowę organów. Nie zamierzano zamawiać kosztownego instrumentu, jednak mistrz radził by nie żałować kilkuset talarów na iście mistrzowskie dzieło. Budowę prospektu i instrumentu rozpoczęto w 1754 roku, trwała ona 10 lat. Prospekt organowy był dziełem krzeszowskich rzeźbiarzy Antoniego Dorasila i Józefa Lachela. Organy ukończono i uroczyście poświęcono w 1764 roku. Prospekt zwieńczony „okiem opatrzności” posiadał 33 głosy rozdzielone między dwa manuały i pedał.

Cmentarz i kaplica

Po wybudowaniu własnej świątyni, ewangelicy chowali swoich zmarłych wokół świątyni i dopiero w 1773 r. kupiec Horlitz przekazał działkę gruntu przyległą do ogrodu pastorów na urządzenie cmentarza. W 1837 r. cmentarz trochę powiększono, zaś w 1866 r. dokupiono około 5 mórg łąki od rolnika Gringmutha. W 1915 r. budowniczy Erik Hübig wybudował kaplicę cmentarną. Budowniczy na belce drewnianej u wejścia do kaplicy wyciął sentencję „Błogosławieni umarli” i dopiero po wojnie dodano „Którzy spoczęli w Panu” uznając, że tak będzie bardziej po chrześcijańsku. Obecnie na cmentarzu zostało niewiele grobów z dawnych lat.

Szkoła i probostwo

Budynek probostwa wybudował w roku 1753 murarz z Krzeszowa, Hanke wg projektu Ch. Hademana. Szkołę wbudowano dopiero w 1789 r. według projektu Neumanna. Uroczyste poświęcenie szkoły nastąpiło 5 maja 1791 roku „Provinzialblätter” z 1791 roku opisał budynek i jego wnętrza przeznaczone na mieszkania dla rektora, prorektora, kantora oraz nauczyciela dziewcząt. Pomieszczenia były wysokie i dobrze oświetlone. Każdemu z nauczycieli przydzielono ogródek. Obydwa budynki, plebania i szkoła pomimo różnicy w czasie ich powstania są budowane wg tej samej zasady przestrzennej. Są to prostokątne, wydłużone budowle posiadające na parterze po dwie sienie, w których umieszczono klatki schodowe. W elewacjach powtórzony został schemat artykułowania elewacji szerokimi lizenami wg wielkiego porządku. W celu podkreślenia jednorodności w późniejszym budynku utrzymano łamany mansardowy dach. Różnice polegają na szczegółach dekoracji, którą stosowano zgodnie z panującym w danym momencie  stylem.

Dofinansowanie:

Wartość całkowita projektu: 20 000,00 zł

Dofinansowanie – 100% w ramach Projektu Grantowego LGD Partnerstwo Ducha Gór w ramach realizacji LSR 2014-2020, dofinansowany z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Termin realizacji projektu: 05.2020 – 01.2021

 

Skip to content