Poprzez Wenecję Karkonoszy do Przełomu Piszczaka
Informujemy o rozpoczęciu realizacji projektu przez Gminę Miejską Kowary pn. „Poprzez Wenecję Karkonoszy do Przełomu Piszczaka”, który otrzymał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz ze środków budżetu Państwa za pośrednictwem Euroregionu Nysa.
Nr projektu: CZ.11.2.45/0.0/0.0/16_012/0003044
Idea projektu:
Projekt „Poprzez Wenecję Karkonoszy do Przełomu Piszczaka” ma na celu zwiększenie liczby turystów odwiedzających pogranicze polsko-czeskie poprzez wykorzystanie walorów przyrodniczo-kulturowych i historycznych. Niniejszy projekt jest kontynuacją projektu „Poprzez Wenecję Karkonoszy do Kowarskiego Ratusza” oraz „Poprzez Mostek Miast Partnerskich i Wenecję Karkonoszy do Kowarskiego Ratusza”.
Dzięki remontowi kładek oraz ozdobieniu w metaloplastykę nawiązującą do nazwy „mostków” związaną z dawnymi rzemiosłami w Kowarach, kolejne 2 kładki zostaną przywrócone do dawnej świetności, staną się kolejną ważną nową atrakcją turystyczną na mapie pogranicza polsko-czeskiego.
Zakres rzeczowy projektu:
Projekt jest III etapem rozbudowy ścieżki spacerowo-turystycznej poprzez kładki nad Jedlicą w Kowarach poświęconej rzemiosłu dawnemu w Kowarach. W ramach niniejszego projektu planujemy remont kolejnych kładek na rzece Jedlicy w Kowarach. Remont obejmie 2 kładki dla pieszych biegnące wzdłuż szlaków turystycznych zielonego i niebieskiego, które wymagają gruntownego remontu, żeby mogły być powszechnie używane przez mieszkańców i turystów. Pierwsza kładka znajduje się na potoku Piszczaka pomiędzy ul. Wiejską a ul. Św. Anny koło wiaduktu kolejowego zw. „Mostek Ceramika”. Druga kładka piesza znajduje się przy ul. Wiejskiej 27 nad potokiem Jedlica zw. „Mostek Filcarza”. Ponadto nastąpi ozdobienie remontowanych mostków w metaloplastykę: 2 szyldy z nazwą mostka i elementem charakterystycznym dla poszczególnych zawodów rzemieślniczych. W ramach projektu zostaną wykonane i postawione przy każdym mostku tabliczki informacyjno-pamiątkowe, dot. tradycji rzemieślniczych Kowar.
W ramach projektu wydana zostanie ulotka promocyjna w formie Mini przewodnika po Kowarskiej Wenecji – w 2 wersjach językowych (PL – ENG, DE – CZ) – zamieszczone zostaną krótkie opisy z historią dot. tradycji rzemieślniczych Kowar oraz zdjęcia kładek.
Dofinansowanie: 85% EFRR – 28.567,17 €
Termin realizacji projektu: 02.2022 – 12.2022
Mostek Ceramika
Ceramicy zajmują się wytwarzaniem przedmiotów ceramicznych, począwszy od przygotowania niezbędnych surowców, poprzez formowanie kształtów, na wypalaniu i osuszaniu gotowego przedmiotu kończąc. Wykonują wyroby użytkowe (np. cegły, dachówki) i ozdobne (np. naczynia) z porcelany, porcelitu, fajansu, kamionki, terakoty, majoliki. W dzisiejszych czasach ceramicy są zatrudniani w małych pracowniach artystycznych i zakładach rzemieślniczych oraz w dużych zakładach produkcyjnych.
Określenie ceramika wywodzi się z greckiego słowa „keramos”, które oznacza tworzenie w ogniu, czyli w procesie wypalania.
Historia zakładu wytwórczego porcelany technicznej w Kowarach
Zakład „ Gebrüder Pohl Aktionsgeselschaft” rozpoczął swoją działalność w 1871 r., jego budowniczymi byli bracia Pohl. Mieścił się w niedużym dwupiętrowym budynku, w którym znajdowały się dwa okrągłe piece ceramiczne do wypału produkowanych wyrobów. Miesięcznie produkowano kilka ton wyrobów – głównie gniazd bezpiecznikowych, korków do butelek, świec silnikowych, małogabarytowych oprawek oświetleniowych, guzików, pierścieni. Produkty te były sprzedawane również za granicę między innymi do Austrii, Turcji, Danii, Belgii, Holandii i nawet do Stanów Zjednoczonych. Zakład zatrudniał setki pracowników i miał filie w Leszczyńcu, Mysłakowicach i Jeleniej Górze.
W 1929 r. zakład zmienił właściciela i nazwę na: „Porzelanfabrik Paul Rauschert Gm b.H”. Rozpoczęto rozbudowę. Produkowano różnorodny asortyment w kilku odrębnych procesach technologicznych. Do najważniejszych zaliczyć należy porcelanę techniczną i elektrotechniczną.
W czasie II wojny światowej, zakład zatrudniał 300 pracowników, a w tej liczbie około 25 Polek przywiezionych na roboty przymusowe. Po II wojnie zakład został zdewastowany. Maszyny i urządzenia zdemontowano i wywieziono w nieznanym kierunku. 15 września 1945 r. zakład przejęły władze polskie. Bardzo trudno było uruchomić fabrykę, w której brakowało maszyn, a także fachowców ceramików. Mimo to, udało się zakład uruchomić ponownie w 1946 r. i nazwano go nazwano wówczas „Fabryka Porcelany Technicznej- Krzyżatka”. W 1947 r. zakład częściowo zmodernizowano. Wprowadzono do produkcji system taśm produkcyjnych, co w znacznym stopniu wyeliminowało wysiłek fizyczny przy przenoszeniu wyrobów. Zatrudniano już 200 osób.
W 1959 r. nastąpił znaczny wzrost produkcji i dalsza modernizacja. 1 lipca 1964 r. połączono Jeleniogórskie Zakłady Porcelany Technicznej w Mysłakowicach z Zakładami Porcelany Technicznej w Kowarach; tak powstały Jeleniogórskie Zakłady Porcelany Technicznej z siedzibą w Mysłakowicach. W 1973 r. zakład wszedł w skład Dolnośląskich Zakładów Porcelany Elektrotechnicznej „PORTEL”, a 1 grudnia 1975 r. przedsiębiorstwo otrzymało nazwę Dolnośląskie Zakłady Porcelany Elektrotechnicznej „Polam – Mysłakowice” w Mysłakowicach.
W 1983 r. Zamiejscowy Wydział Produkcyjny w Kowarach zatrudniał ok. 200 pracowników, a produkcja sięgała 500 ton porcelany elektrotechnicznej. Na przełomie 1982/1983 r. w Zamiejscowym Wydziale Produkcyjny w Kowarach przeprowadzono generalną modernizację galwanizerii. W 1984 r. przedsiębiorstwo uruchomiło piec tunelowy do wypału porcelany. Zastosowanie tego pieca radykalnie zmieniło warunki techniczno – organizacyjne zakładu, a także warunki pracy załogi. Wyeliminowano także uciążliwą dla otoczenia emisję pyłów wyrzucanych z dotychczasowych pieców komorowych opalanych węglem.
Zakład Porcelany Technicznej w Kowarach zamknięto wiosną 1997 r. rok później wyburzono budynki hal produkcyjnej.
Ciekawostka: Mówi się, że w Fabryce Porcelany produkowane były również porcelanowe lalki.
Mostek Filcarza
Filcownictwo to najstarsza dziedzina włókiennictwa, znana od kilku tysięcy lat. Filcarz to rzemieślnik, który wyrabia filc, natomiast filc to gęsto zbita masa splątanych włókien pochodzenia zwierzęcego (sierść lub wełna) lub roślinnego. Wytwarza się go w procesie filcowania, czyli spilśniania. Filc nie ma wewnętrznej struktury splotowej. Proces filcowania, w wyniku którego otrzymuje się zwarty materiał, jest możliwy dzięki specyficznej budowie włókna wełny. Włókno to wygląda jak cienki pęd złożony z drobnych łusek zachodzących na siebie dachówkowo. Pod wpływem wody włókna wełny pęcznieją, a łuski się odchylają. Wełnę rozłożoną warstwami ręcznie się ubija, uciska i roluje. Pod wpływem takiej obróbki powstaje zwarty materiał – bez użycia jakiegokolwiek splotu tkackiego, dziewiarskiego czy szycia, a jedynie za pomocą tarcia i siły ludzkich rąk.
Wraz z upływem lat moda na filc przeminęła. Używano go głównie w przemyśle technicznym i w obuwnictwie tekstylnym. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX w. – dzięki artystom i rękodzielnikom – ponownie przypomniano sobie o istnieniu filcu wykonywanego ręcznie. Ludzie sztuki, twórcy i projektanci przetwarzają go obecnie na wiele sposobów, tworząc z niego unikatową odzież, modne dodatki oraz przedmioty dekoracyjne.
Historia Fabryki Filców Technicznych w Kowarach
Na Dolnym Śląsku filcownictwem zajmowano się co najmniej od wczesnego średniowiecza. W XVI w. rozpowszechniły się różne gatunki filcu, a z racji na ówczesną modę i zapotrzebowanie pojawili się zawodowi filcarze. Wraz z upływem lat moda ta przeminęła, a materiał trafił do przemysłu technicznego, kapelusznictwa i obuwnictwa.
Historia produkcji filcu na terenie Kowar sięga roku 1863, w którym została uruchomiona przędzalnia produkująca na potrzeby fabryki dywanów. Rozwijający się w okolicy Jeleniej Góry przemysł papierniczy spowodował podjęcie produkcji filców papierniczych dla zakładów tej branży. Filc techniczny zaczęto produkować w 1899 r. Do 1945 r. fabryka nosiła nazwę „Fabryka Sukna Filcowego C.G.Gutlera z Kowar”. W czasie II wojny światowej produkowano także lampy radiowe na potrzeby wojska. 1.07.1945 r. zakład został zrzeszony w Zjednoczeniu Wełnianym w Jeleniej Górze, a od 20.04.1946 r. podlegał Dyrekcji Przemysłu Artykułów i Tkanin Technicznych w Łodzi. W 1947 r. zakład otrzymał nazwę „Państwowa Fabryka Filców w Kowarach”, a pierwszym jego dyrektorem był Piotr Jewiarz. W 1953 r. wprowadzony został nowy asortyment tzw. filc prasowy, obok dotychczas produkowanych filców papierniczych takich jak suszniki, odwadniacze, gładziki, manszony.
Tegoż roku dyrektorem został Ryszard Pacholski. Od maja 1956 r. fabryka produkowała wyroby dla przemysłu papierniczego, pralniczego, bawełnianego i skórzanego.
W latach 1959-1976 przeprowadzono kilkukrotnie modernizację maszyn poprawiającą wydajność produkcji i bezpieczeństwo pracy, dostosowano budynki produkcyjne do wymogów bezpieczeństwa, zakupiono również nowe maszyny.
W roku 1975 podjęto produkcję przędzy wełnianej dla potrzeb Fabryki Dywanów w Kowarach oraz rozpoczęto produkcję taśm tapicerskich. Od 1.01.1977 r., kiedy to fabryka przejęła od
Głuszeckich Zakładów Wełnianych tkalnię mechaniczną, rozszerzono asortyment o techniczne
tkaniny bawełniane. W 1987 r. w wyniku kolejnej modernizacji parku maszynowego uruchomiono produkcję takich asortymentów jak: przędza typu wełnianego, filce techniczne, tkaniny techniczne, włókniny. W 1988 r. KFFT obchodziła 125- lecie swego istnienia, zatrudnionych było wówczas 195 pracowników (w latach 1945-1980 średni stan załogi wynosił ok. 170 osób). Tego roku ukończono i przekazano do użytku 2 hale fabryczne i nowy budynek socjalny, a także rozpoczęto produkcję pledów wełnianych oraz tkanin namiotowych i obuwiowych. W 2003r. ogłoszono jednak upadłość firmy.
Ulotka pn. “Szlak dawnego przemysłu”
Ulotka w wersji językowej polskiej i angielskiej.
Ulotka w wersji językowej czeskiej i niemieckiej.